Miljøorganisasjonane Naturvernforbundet og Natur og Ungdom har vunne fram i Høgsterett.
Landets øvste domstol konkluderte i dag med at staten sitt ja til gruvedumping i Førdefjorden er ugyldig.
Dommen set eit juridisk punktum for den atten år lange striden, men gruvedumpinga stansar likevel ikkje med det same.
No går saka tilbake til departementet. Der må forvaltninga vurdere alt på nytt, og denne gongen følgje Høgsteretts tolking av regelverket.
– Mange tenker at ein siger i domstolane automatisk får praktiske konsekvensar, men det er ikkje nødvendigvis tilfellet i saker der staten taper, sa Øyvind Stiansen ved Institutt for statsvitskap til NRK i fjor.
Han viste til Fosen-dommen som eit konkret eksempel på at det kan ta tid frå eit vedtak blir kjent ugyldig til det får reelle følgjer på bakken.
Hevar terskelen for andre prosjekt
Sjølv om dei praktiske følgjene let vente på seg, har dommen stor betydning for saksøkjarane.
Avgjerda set ein rettsleg presedens og klargjer kva miljøpåverknad styresmaktene kan tillate i framtida.
Det vil i sin tur få konsekvensar for den planlagde gruveverksemda ved Repparfjorden i Finnmark. Høgsterett har no trekt opp prinsipielle juridiske linjer som gjer terskelen for å gje slike tillatingar høgare.
Slutten på ein lang rettsstrid
Dagens dom avsluttar ein omfattande rettsleg prosess. Miljøorganisasjonane tapte først i Oslo tingrett i 2024, før Borgarting lagmannsrett i 2025 kom til motsett konklusjon og kjende vedtaket ugyldig – ein dom Høgsterett no har stadfesta.
Ved sida av hovudsøksmålet har organisasjonane prøvd å stanse anleggsarbeidet med eit mellombels åtgjerd (forføyningssak), medan dei venta på den endelege dommen.
Prosessen har også blåst liv i debatten om kva det kostar å gå til sak mot staten i miljøspørsmål.
Saksøkjarane har peika på den store økonomiske risikoen organisasjonane tek, og det har vore reist spørsmål om dagens praksis er i samsvar med Århuskonvensjonen, som skal sikre borgarane rimeleg tilgang til domstolane i miljøsaker.
Regjeringa forsvarte vedtaket
For regjeringa markerer dommen eit nederlag i ei sak der dei har lagt vekt på vesentlege samfunnsinteresser. Staten har gjennom heile prosessen argumentert med at nasjonale og strategiske omsyn gjer utvinninga av minerala i Engebøfjellet nødvendig.
Undervegs i den rettslege runden har staten erkjent at den opphavlege grunngivinga for sjødeponiet «kunne vore tydelegare».
Regjeringa har sidan lagt fram ei «meir utfyllande forklaring» på kvifor dei sa ja til sjødeponi, men dette var altså ikkje tilstrekkeleg til at Høgsterett fann vedtaket gyldig.
Gruveselskapet Nordic Mining har ikkje svara på NRK sine førespurnader.
