Høgre, Frp, Sp, SV, Raudt, MDG, KrF og Venstre inviterte i føremiddag til felles pressekonferanse.
Konferansen blei først omtala av Firda.
Målet er å tvinge regjeringa til å gjere om på det offentleg subsidierte flyrutetilbodet (FOT-rutene) som vart lagt fram i slutten av april.
Då regjeringa presenterte justeringa av FOT-tilbodet, omtalte dei det som ei «god nyheit».
Responsen lét ikkje vente på seg: Forslaget vart straks stempla som både «småleg» og «distriktsfiendtleg». Les også Rasar mot fly-kutt: – Småleg og distriktsfiendtleg
Sidan har debatten gått høgt i fleire parti, og i dag samlar ein brei allianse seg om eit felles forslag for å tvinge regjeringa i kne på nytt.
Ein allianse frå Raudt til Frp
Heilt konkret krev partia at regjeringa går tilbake til teiknebrettet og lagar ei ny «bestillingsliste» før dei inngår nye kontraktar med flyselskapa (i praksis Widerøe og DAT (Danish Air Transport)).
Ved å krevje eit nytt anbod, ber opposisjonen regjeringa om å endre spelereglane for dei neste kontraktane.
Etter det NRK erfarer, er stortingsfleirtalet ueinige om pris. Fleirtalet gjeld berre anbodskrav om frekvens og kapasitet.
– Dette er fantastiske nyheiter som betyr utruleg mykje for oss som bur og jobbar her, seier Tatyana Søreide Klepaker.
Onsdag morgon er ho på veg til Oslo frå flyplassen i Førde.
Ho reiser mykje i jobben for Lotteritilsynet, og seier at eit godt flytilbod er «avgjerande for logistikken heime».
– Utan dette måtte vi ha reist via Bergen eller Sogndal, noko som krev meir planlegging, tek lengre tid og kostar meir.
Det er sjeldan kost at nesten heile opposisjonen står skulder ved skulder i ei samferdselssak.
Bakgrunnen er at kortbanenettet er ein nødvendig del av infrastrukturen i eit langstrekt land, noko som gjer saka politisk potent.
For Senterpartiet har indignasjonen òg ein historisk ballast: Då partiet sat i regjering, vart prisane på FOT-rutene halverte.
– Dette er stikk i strid med målet om å utvikle heile Noreg, sa Trygve Slagsvold Vedum i april.
Økonomi mot distriktspolitikk
Samferdselsminister Jon-Ivar Nygård (Ap) har forsvara grepet med at ordninga må vere økonomisk berekraftig.
Løyvingane til flyrutekjøp har stige frå 962 millionar kroner i 2023 til 2,5 milliardar kroner i 2026.
– Dei regionale flyrutene er avgjerande, men vi må gjere nokre justeringar for å sikre at ordninga er berekraftig over tid. Vi må vege krava til tilbodet opp mot utgiftene til staten, seier statsråden.
Sp, SV, Raudt og MDG har ein budsjettavtale med regjeringa for 2026. Fristen for å levere inn anbod er no i sommar. Innkjøpet av nye FOT-ruter har likevel ikkje budsjettmessige konsekvensar før neste år, i 2027.
Systemkollaps eller taktisk stille
– Noreg har ein svært dyr og lite føremålstenleg flyplasstruktur, så det er ikkje overraskande at regjeringa ser behov for å redusere kostnadene, seier Haakon Riekeles Civita.
Han legg til:
– Men det hadde vore klokare å endre sjølve strukturen, særleg der fleire lufthamner ligg nær kvarandre, enn å berre gjere generelle kutt i tilbodet.
I tillegg har dei teknologiske føresetnadene for kortbanenettet vore eit heitt tema.
Kritikarar har lenge hevda at debatten om framtidas FOT-ruter er prega av at partane på begge sider av bordet er tente med å snakke forbi dei tekniske og økonomiske realitetane.
Resonnementet er som følgjer: Dersom samferdselsministeren seier rett ut at «vi har ikkje fly som kan lande her om fem år», innrømmer han samstundes at staten har svikta i den langsiktige luftfartsstrategien.
På den andre sida: Dersom «flyopprørarane» godtek premissen om at «flya ikkje finst», gir dei samstundes frå seg sitt viktigaste våpen: kravet om at staten skal levere det dei har lova.
Verdsleiande på vedlikehald
Mot dette blir det hevda at Widerøe i dag er verdsleiande på vedlikehald av flytypen Dash 8. Selskapet har program for å forlenge den tekniske levetida til flya med mange år.
I tillegg finst det ein global marknad for brukte flyskrog som kan oppgraderast til norsk standard.
– Eg er heilt trygg på at vi også i framtida vil kunne sikre eit godt og tilgjengeleg flyrutetilbod i heile landet, seier samferdselsminister Jon-Ivar Nygård.
Han viser til at flya som blir brukte på kortbanenettet i dag – Dash 8 100/200 med 39 sete – er venta å kunne vere i drift heilt fram mot 2040.
– Det kan òg vere mogleg å forlenge levetida noko etter dette.
– Samstundes jobbar regjeringa med å legge til rette for ei målretta innføring av ny teknologi. Det første testprogrammet med eit batterielektrisk fly er allereie gjennomført, og i 2027 er planen å starte eit nytt testprosjekt med hybridelektriske fly. Slike fly kan på sikt både bli eit alternativ til dagens flytypar og skape nye måtar å flytte varer og menneske på.
