Seier nei til cruiseavgift på 100 kroner

Cruise Nordfjordeid — GRATISPASSASJERAR? Regjeringa vil innføre cruiseavgift på 100 kroner frå kvar cruisepassasjer. Foto: Håkon Vatnar Olsen / NRK

Regjeringa vil innføre cruiseavgift, der kommunane kan krevje 100 kroner frå kvar passasjer.

Det kan gje millionar i slunkne kommunekassar.

Men dei fleste cruise-kommunane seier nei til forslaget.

– 100 kroner er for høgt. Vi har tenkt på 20 kroner, seier ordførar i Stad, Judith Kvåle (Ap).

Her på Nordfjordeid er det privat cruisekai. Kommunen får ingen direkte inntekter frå turistane.

Med ein 100-lapp i avgift, kunne kommunen drege inn 20 millionar med årets trafikk.

Kvåle trur ein så høg avgift vil føre til færre båtar – og mindre pengar i kassa til lokalt næringsliv.

Ho får støtte frå mange andre kommunar.

Nordfjordeid cruiseturist — Avgift på 100 kroner kan gje 600 millionar til kommunane. Foto: Håkon Vatnar Olsen / NRK

Éin kommune støttar forslaget

Førebels er det berre Alta kommune som vil ha fast sum på 100 kroner.

– Vi synest ikkje det er ein veldig stor sum. Det kjem ikkje til å vere avgjerande for om turistane vil ta turen eller ikkje, seier Alta-ordførar Jan Martin Rishaug (Sp).

Mange kommunar vil ha 100 kroner som eit tak, men sjølv bestemme prisen.

Blir prisen fast, ønsker til dømes:

Bergen: 40 kroner
Kristiansand: 30–50 kroner
Stad, Stryn og Kinn: 20 kroner
Nordkapp: 40–50 kroner

Alstahaug: Meiner prisen på 100 kroner blir for høg. Meiner ordninga i stor grad bør ha faste nasjonale rammer framfor å variere.
Alta: Støttar ein pris på 100 kroner. Krev at avgifta blir gjord til ei nasjonal, obligatorisk ordning for alle hamner for å unngå konkurransevriding.
Aurland: Meiner prisen på 100 kroner er urimeleg høg, og understrekar at kommunane sjølv må ha lokal fridom til å avgjere om avgifta skal innførast og fastsette nivået.
Bergen: Meiner at prisen bør settast til 40 kroner dersom avgifta blir ein låst nasjonal sats, men føretrekker lokal valfridom der 100 kroner heller fungerer som eit makstak dei kan prise seg under.
Eidfjord: Meiner prisen på 100 kroner er for høg, og krev at avgifta blir innført som ei nasjonal ordning med lik praktisering for alle hamner for å unngå konkurransevriding.
Hareid: Støttar ei nasjonal forskrift som opnar for frivillig lokal innføring av avgifta, men tar ikkje i høyringssvaret sitt direkte stilling til om prisen på 100 kroner er rett.
Haugesund: Vurderer ein pris på 100 kroner som for høg fordi det kan ramme næringa, og støttar eit tydeleg nasjonalt rammeverk som likevel gir kommunane eit lokalt handlingsrom.
Kinn: Krev at prisen må senkast drastisk til maksimalt 20 kroner, og at det må vere opp til kommunane lokalt om dei vil sette avgifta enda lågare.
Kristiansand: Meiner 100 kroner er for dyrt og foreslår 30–50 kroner som fast nasjonal sats, men ønsker i utgangspunktet lokal valfridom med eit nasjonalt tak på 50 kroner.
Kristiansund: Meiner at det er avgjerande at ordninga held fram med å vere frivillig og lokal, slik at kommunen fritt kan tilpasse prisen opp mot eit maksimalbeløp på 100 kroner.
Luster: Ønsker lokal råderett til å differensiere prisen ut frå for eksempel utslepp eller passasjertal, og vil at ordninga først og fremst skal fungere som eit lokalt styringsverktøy.
Meløy: Stiller seg bak destinasjonsselskapet Visit Helgeland, som peikar på at prisen på 100 kroner blir oppfatta som for høg og at det bør vere nasjonale rammer for å unngå ulik praksis frå hamn til hamn.
Nordkapp: Er positive til å kunne innføre avgifta som ei lokal forskrift, men meiner prisen på 100 kroner er altfor høg og heller bør ligge på 40–50 kroner.
Oslo: Vurderer prisen på 100 kroner som moderat, men ønsker lokal handlefridom der dei fritt kan prise seg under dette beløpet.
Stad: Meiner prisen på 100 kroner er for høg og foreslår i staden eit makstak på inntil 20 kroner, føresett at innkrevjinga og ordninga blir forvalta lokalt av kommunen.
Stavanger: Støttar prisnivået på 100 kroner, men understrekar at ordninga må vere lokal der dei 100 kronene fungerer som eit tak dei fritt kan sette summen under.
Stranda: Meiner prisen er for høg og heile avgifta unødvendig da dei allereie drar inn store hamneavgifter, og krev derfor absolutt lokal fridom til å bestemme størrelsen sjølv eller avstå heilt frå avgifta.
Stryn: Meiner prisen er for høg og bør reduserast til eit makstak på inntil 20 kroner, samtidig som kvar enkelt kommune lokalt må ha ansvaret for innkrevjing og forvaltning.
Tromsø: Meiner prisen på 100 kroner er for høg og bør senkast for å svare til hotellskatten, og krev at avgifta blir ei obligatorisk nasjonal ordning for å unngå at reiarlaga bevisst vel bort avgiftshamner.
Ulstein: Er positive til lovforslaget som gir dei eit lokalt høve til å innføre ei avgift for å bøte på slitasje, men kommenterer ikkje det konkrete prisnivået på 100 kroner direkte i høyringssvaret sitt.
Vanylven: Meiner den foreslåtte prisen på 100 kroner burde vore lågare, og etterlyser eit nasjonalt overordna system for å kunne dele inntektene rettferdig når turistar blir bussa over lokale kommunegrenser.
Ålesund: Meiner at eit nasjonalt maksimalbeløp er positivt, men at det er heilt avgjerande at kommunane får fastsette den eksakte prisen lokalt

I tillegg meiner fylkeskommunane:

Finnmark: Vurderer 100 kroner som eit moderat utgangspunkt for eit fast beløp, og støtter at avgifta skal bli innretta lokalt som ei kommunal ordning.
Rogaland: Kommenterer ikkje det konkrete prisnivået i vedtaket sitt, men støttar at ordninga skal vere lokal slik at alle kommunar med cruisetrafikk fritt kan velje å innføre avgifta.
Vestland: Meiner prisen på 100 kroner er for høg, men støttar at det skal vere ei lokal ordning som kommunane sjølve kan velje å innføre

NRK har nytta kunstig intelligens for å hjelpe med å lage dette samandraget.

Strid om nasjonal eller lokal ordning

Fleire kommunar krev at avgifta skal vere lik i alle kommunar – for å hindre at kommunane skal konkurrere om å ha lågast avgift.

– Det må vere ei avgift som blir sett nasjonalt, seier Alta-ordførar Jan Martin Rishaug (Sp).

Det får kommunar som Aurland i Sogn til å protestere. Dei vil helst ikkje ha noko avgift i det heile tatt.

turistar på brygga i Flåm framfor eit cruiseskip — I Flåm er cruisekaia kommunal, og ei cruiseavgift vil berre skape bry for kommunen. Foto: NRK

– Vi har kommunal kai, og har allereie dette verktøyet, seier Aurland-ordførar Kjell Bøe Bjørgum (Ap).

Dei har allereie finjustert hamneavgiftene for å dekke inn utgifter. Mellom anna må dei mest forureinande skipa betale meir.

Ei påtvinga avgift vil skape mykje bry.

– Kommunane bør kunne bestemme nivået sjølv, seier Bjørgum.

Får ikkje bruke pengane fritt

Regjeringa ønsker at cruiseavgifta skal bli innført i 2027. Denne avgifta skal berre vere for kommunar med særleg høgt trykk av turistar, og kjem i tillegg til den omstridde avgifta på overnatting.

Pengane frå cruiseavgift skal berre gå til å dekke turistrelaterte utgifter. Kommunane kan ikkje bruke cruiseavgifta til eldreomsorg og skule, ifølge forslaget.

Næringsminister Cecilie Myrseth (Ap) og Ole Erik Almlid, adm.dir. NHO, i Dagsnytt 18 om norsk drivstoffpolitikk og -beredskap. 170426, foto: Tom Balgaard/NRK — Næringsministeren vil ikkje at avgifta skal redusere trafikken. Foto: Tom Balgaard / NRK

Regjeringa meiner 100 kroner er eit moderat nivå. Med denne summen kunne dei totale inntektene vore nær 600 millionar.

– Samanlikna med andre land som har valt å innføre ei kommunal cruiseavgift, er den føreslåtte avgifta på eit moderat nivå, skriv regjeringa.

På Island har dei 200 kroner i avgift for kvar passasjer kvart døgn. Det har ført til 37 prosent nedgang i cruisetrafikken på to år.

Fire personer står på kaien foran cruiseskipet Mein Schiff 3. Skipet ligger til kai i en fjord, med fjell i bakgrunnen. Været er overskyet. Det er benker og bord på kaia. (Bildebeskrivelsen er laget av en KI-tjeneste) — Dei har brukt 35.000 kroner kvar for å dra på cruise. I tillegg betaler dei for utflukter og mat på land. Det er nok, meiner tyskarane. Foto: Håkon Vatnar Olsen / NRK

Kommunesektorens organisasjon (KS) vil òg ha 100 kroner som tak, der kommunane kan bestemme prisen etter eige ønske.

Regjeringa seier forslaget til cruiseavgift ikkje er meint som eit instrument for å regulere trafikk.

Likevel ønsker kommunar, som Ålesund, å ha høg avgift i høgsesongen og lågare avgift i skuldersesongane – for å regulere.

Næringsminister Cecilie Myrseth har tidlegare sagt at avgifta ikkje skal redusere turismen.

– Vi ønsker å ha cruiseturistar i Noreg. Dette skal ikkje vere ei ordning for å ta ned aktiviteten. Men vi må sørge for at dei som kjem hit, legg att sitt bidrag.