Slutt på «beredskaps-naivitet»: Massiv utviding av drivstofflagera

Miljødirektoratet refsar Equinor: – Lurer på om dei har kontroll på drifta — MONGSTAD: Medan Noreg tidlegare hadde fleire raffineri, står Mongstad i dag att som den einaste anlegget som kan foredle råolje til drivstoff her til lands. Dette gjer raffineriet til ein heilt avgjerande brikke i den nasjonale tryggleiken. Foto: Rodrigo Freitas / NTB

Noreg har hatt krav om berre 20 dagar beredskapslagring av diesel og flydrivstoff, men skal frå neste år matche nabolanda sine krav på opptil 90 dagar.
Stortinget har bedt regjeringa greie ut alternativ for å sikre mellom 61 og 90 dagar lagringskapasitet, og regjeringa har sett av 4 millionar kroner til planlegging.
Bakgrunnen for utvidinga er Noregs avgrensa raffinerikapasitet og behovet for å sikre Forsvaret og kritiske samfunnsfunksjonar ved ein eventuell krise.
Totalberedskapskommisjonen og Forsvarets forskningsinstitutt har tilrådd tiltak som svar på ei farlegare verdssituasjon.
Beredskap blir sett på som ein «forsikringspremie» som må prioriterast, også i fredelege tider.
Fleirtalet på Stortinget er samde om at tryggleik og førebuing på krisesituasjonar må styrkast.

Tysdag blei det rørsle i det som har vore karakterisert som ein «beredskapsmessig verkebyll» og eit bilete på «den norske beredskaps-naiviteten»:

Den særnorske regelen om at det held med 20 dagar beredskapslagring av diesel og flydrivstoff.

I ein dobbeltmanøver bad Stortinget om at regjeringa må greie ut alternativ for å sikre mellom 61 og 90 dagar lagringskapasitet.

Same dag svarte regjeringa med å setje av 4 millionar kroner i revidert statsbudsjett til å planleggje utvidinga.

Dermed kan auka lagringskapasitetbli ein realitet allereie neste år.

Avisa Nationen melde dette fyrst.

– Eit gigantisk paradoks

– Det er eit gigantisk paradoks at ein oljeproduserande nasjon som Noreg ikkje klarer å produsere nok kritisk drivstoff til eigen beredskap, eller å ha tilstrekkelege lager, seier Kristoffer Sivertsen (Frp) i energi- og miljøkomiteen på Stortinget.

– No hastar det å rydde opp, seier Kristoffer Sivertsen (Frp). Foto: Carina Johansen / NTB

Det var Senterpartiet som fremja forslaget om å utvide lagringskapasiteten.

Bakgrunnen er at Noreg berre har eitt attverande raffineri (Mongstad), og at ein svikt i forsyninga raskt vil få alvorlege konsekvensar for både den operative evna til Forsvaret og kritiske samfunnsfunksjonar.

– Dette er viktig fordi Noreg har eit for dårleg lager i ei tid der verda har blitt farlegare, seier stortingsrepresentant Geir Pollestad (Sp).

Cecilie Terese Myrseth, næringsminister

– Det er eit klokt vedtak som no er fatta på Stortinget, og som Arbeiderpartiet er ein del av. Vi er tydelege på at ambisjonane skal opp, og regjeringa er alt i gang med å utgreie korleis vi kan få dette på plass. Verda ser heilt annleis ut i 2026 enn på starten av 2000-talet. Med krig i Europa og uro i Hormuzsundet, som påverkar både tilgang og pris på drivstoff, er det ei sjølvfølge at vi må styrke vår eigen beredskap. Det handlar om tryggleik og forsyningssikkerheit, som er mitt hovudansvar.

– Vi har sett av midlar i revidert nasjonalbudsjett for å starte planlegginga. Dette er eit stort arbeid som vil krevje eit tett samarbeid med næringslivet, og det vil ha ein høg økonomisk pris. Akkurat no er det ein stor global mangel på drivstoff, så det er ikkje tidspunktet for å byrje å bunkre opp i nye lager med ein gong, men utgreiingsarbeidet startar no med full intensitet. Eg er glad for den breie tverrpolitiske semja om noko så viktig som norsk beredskap.

Geir Pollestad (Sp) i Stortinget lørdag, i forbindelse med ferdigstillelse av statsbudsjettet for 2026. — – Det er faktisk litt skammeleg at Noreg ligg så langt bak, og derfor er det bra at Stortinget no er så tydeleg på at vi skal styrke drivstoffberedskapen, seier Pollestad. Foto: Jonas Been Henriksen / NTB

Frå marknad til tryggleik

Til grunn for den tverrpolitiske marsjordren ligg tilrådingane frå Totalberedskapskommisjonen, ein ny rapport frå Forsvarets forskningsinstitutt (FFI) og ei felles forståing for at ei farlegare verd krev nye svar.

Det som tidlegare blei sett på som ei unødvendig kostnad i ein fri marknad, blir i 2026 betrakta som ein nødvendig «forsikringspremie».

– Er dette ei utviding du helst skulle vore forutan, Pollestad?

– Ja, sjølvsagt. Men samtidig meiner eg at vi burde vore enda flinkare til å tenkje beredskap også i dei meir fredelege dagane. Den dagen det «smell», er det for seint å tenkje på beredskap.

– No er det viktig at vi raskt får på plass lagring av diesel og flydrivstoff. Vi har allereie innført beredskapslagring av korn, og vi må sjå på økt lagring av mat framover. Satsinga på beredskap vil berre bli viktigare i åra som kjem.

Tryggleik i heile landet

Også Sofie Marhaug, medlem av energi- og miljøkomiteen for Raudt, er glad for å vere med på å sikre fleirtal for forslaget.

– Det handlar ikkje om å forbruke meir, men om å vere betre førebudd i møte med ein krisesituasjon, seier ho.

Sofie Marhaug ved datasentertomta ved Tonstad i Sirdal. — – Vi treng beredskap i heile landet og i meir enn berre 20 dagar. Det handlar om tryggleik, seier Marhaug. Foto: Ole Andreas Bø / NRK