Det er sjette gong Isar Aerospace prøver å nå verdsrommet frå romhamna på Andøya.
Raketten «Spectrum 2» kan bli den første frå Vest-Europa som når bane rundt jorda. Oppdraget har dekknamnet Onward and Upward.
Det neste vindauget for oppskyting er 4.–10. september, og det blir oppretta ei faresone rundt rampen på Børvågen.
Raketten er lasta med både norske og utanlandske satellittar. Målet med oppskytinga er å gi Europa tilgang til rommet.
Daniel Metzler er dagleg leiar og medgründer, i det tyske rakettselskapet. Han meiner deira oppdrag er avgjerande for tryggleiken til Noreg og Europa.
Dåverande kronprins Haakon var til stades då romhamna Andøya Spaceport opna i november 2023.
– Noreg vart ein romnasjon for meir enn 60 år sidan. Andøya har vore ein hjørnestein i utviklinga av dette. Alle desse åra med hardt arbeid har ført til dagens opning av Andøya Spaceport.
Sja då kronprins Haakon under opninga av romhamna 2. november i 2023.
– Aktiviteten her vil hjelpe oss med å overvake, analysere og kople. Me kan få vital kunnskap, og saman kan me finne betre løysingar for alle.
Her kan du sjå heile reportasjen frå NRK Nordland si sending 02. november 2023.
Under besøket den gongen gav Metzler eit løfte til då kronprins Haakon. Nesten tre år seinare håper rakettgründeren dei klarer å innfri.
– Eg gav han eit løfte, og eg sa at me ville bidra til å gjere tilgangen til rommet mogleg for Noreg, seier Metzler før det komande oppskytingsforsøket.
Vidare fortel han at engasjementet er stort for å realisere løftet.
Ettersom kong Harald V si gravferd er planlagt 9. september, håper Metzler dei får fullført forsøket før den spesielle dagen.
– Så sjølvsagt håper me at dette ideelt sett kan skje allereie no.
Han understrekar at det er spesielle tider no i landesorga.
Tenkjer på kongefamilien
Metzler seier at tankane deira går til kongefamilien, det norske folk og dei norske kollegaene deira i denne spesielle tida.
Han seier at dei har tett dialog med sine partnarar som er både lokale og nasjonale myndigheiter i sørgeperioden.
Lokalt på Andøya tykkjer ordføraren det er viktig å respektere datoen for gravferda. Andøy-ordføraren Kjell Are Johansen (Ap) har forståing for at næringslivet må gå sin gang, men kjem med ei klar oppmoding til romfartsselskapet.
– Eg trur dei er så profesjonelle og har såpass respekt for monarkiet vårt i Noreg at dei ikkje skyt på sjølve gravferdsdagen, seier Johansen.
Men han forstår at romfartsselskapet har ei krevjande oppgåve framfor seg.
– Dersom dei kjem i ein situasjon der dei ikkje har fått skote før den niande september, og ser at dei etterfølgjande dagane ikkje er gode datoar, så må dei jo gjere det, legg ordføraren til.
Regjeringa: – Kan gjennomførast som normalt
Frå regjeringa si side er det ingenting formelt som står i vegen for at den historiske oppskytinga kan skje på gravferdsdagen. Statssekretær Vegard Wennesland i Nærings- og fiskeridepartementet viser til rettleiaren for den nasjonale sørgjeperioden.
– Dei fleste aktivitetar og arrangement kan gjennomførast som normalt, men det kan vere naturleg å markere at landet er i sorg. Det er opp til bedrifter korleis dei vil markere det, seier Wennesland.
Han legg til at det moderne samfunnet er avhengig av satellittar.
– Moglegheita til å skyte opp satellittar frå Andøya vil også bidra til å styrkje norsk og europeisk tryggleik i den urolege verda me lever i. Oppskyting er teknologisk komplekst, og me har tillit til at Isar Aerospace og Andøya Space tek den rette avgjersla, slår Wennesland fast.
Krevjande rakettvitskap og nye milliardar
Mykje har skjedd sidan kong Haakon opna rampen.
Selskapet har hatt fleire forsøk på å nå verdsrommet. Det siste forsøket var 15. juni. Problem med ventilar stoppa tenninga av romfartøyet. Selskapet har no retta opp i feila, men Metzler minner om at marginane er ørsmå.
– Det er vanskeleg å forstå korleis raketten faktisk fungerer med mindre du har jobba med rakettar sjølv, fortel han.
Vidare fortel han at det berre er eit selskap i verda som skyt opp kring 90 prosent av alt som hamnar i rommet i dag. Han meiner det viser kor vanskeleg teknologien eigentleg er.
Trass utfordringane veks selskapet i eit forrykande tempo. I august landa dei ein ESA-kontrakt verdt kring 2,3 milliardar norske kroner (200 millionar euro).
I tillegg har dei signert ein avtale med den kanadiske romfartsbasen Maritime Launch i Nova Scotia, som kostar selskapet 3,75 millionar dollar kvartalsvis.
Målet er 40 oppskytingar årleg innan 2029 for å sikre uavhengig europeisk tilgang til verdsrommet.
I tillegg har dei bygd ein ny fabrikk i München i Tyskland som skal få opp rakettproduksjonen.
– Me ønskjer ikkje å sjå Europa i ein situasjon der me ikkje har nokon rakettar tilgjengeleg. Me må sørgje for at Europa ikkje blir hengande etter, avsluttar Metzler.