«Demokratiets dansegolv» blir ho kalla, Arendalsveka. Siste veke av sommarferien strøymer politikarar, konsulentar, byråkratar, næringslivsfolk, frivillige organisasjonar, interkommunale selskap, halvstatlege føretak, og lobbyistar av alle slag til sørlandsbyen.
Her er det debattar, foredrag og uendeleg med høve til å treffa folk og knyta kontaktar. I år er det totalt 2.245 arrangement i løpet av Arendalsveka.
«Lost» næringslivslobbyist
I løpet av veka blir det 2245 arrangement totalt.
– Eg var totalt «lost» første gongen eg var her, fortel Jonas Skrettingland, tidlegare ordførar for KrF i Hå, nå Næringsforeningen i Stavanger-regionen sin mann på Jæren.
Skrettingland hadde ikkje sjekka programmet på førehand og blei rett og slett overvelda av alt som gjekk føre seg.
– Etterpå såg eg at det hadde vore masse bra som eg hadde gått glipp av, så nå har eg lært meg å planlegga, seier han.
Arbeidsgjevaren hans, Næringsforeningen i Stavanger-regionen, har etter kvart gjort det til ein tradisjon å leiga Rygerelektra, den elektriske passasjerbåten som til vanleg går i turisttrafikk på Lysefjorden.
Denne veka ligg han til kai i Arendal.
– Båten fungerer som ein base, både for heile regionen og jærbuane som er her, seier Skrettingland.
Bruken av Rygerelektra, meiner han, har gjeve Næringsforeningen høve til å vera med på å setja dagsorden.
– Der er Jæren med som ein viktig del, seier han.
At Skrettingland framsnakkar båten er å forventa: Næringsforeningen i Stavanger-regionen har gjeve han rolla som vertskap. Skrettingland fungerer litt som ein slags sydlandsk innkastar der han står for å praia gjester blant dei som promenerer på kaien.
– Lærer av kvarandre
Om bord kan ein òg finna representantar for dei tre jærkommunane, inkludert ordførarane. Sjølv om ingen av dei skal vera der heile veka, synest dei det er viktig å vera med.
– Me er her for å læra og å bli inspirert av andre. I tillegg er det viktig å kjenna næringslivet og offentleg sektor på pulsen, seier Time-ordførar Andreas Vollsund (H).
Onsdag skal Norges best styrte kommunar kårast av konsulentfirmaet Agenda Kaupang.
Dette er ei kåring jærkommunane, særleg Klepp og Hå, pleier å gjera det godt på. I høve kåringa skal Time-ordføraren vera med i eit panel som snakkar om korleis kommunane får meir velferd ut av kvar krone.
Dagen etterpå skal han vera med på ein debatt om reformer, struktur og omstilling i kommune-Norge.
– Eg er både spent og gler meg til å dela frå våre erfaringar, seier Vollsund.
Time-ordføraren synest noko av det viktigaste med Arendalsveka er høvet dei ulike aktørane får til å læra av kvarandre.
Tysdag inviterer Time kommune og Bryne næringsforening til eit treff i rekkehuset dei, saman med Sola kommune, leiger i høve Arendalsuka. Her siktar dei seg inn på offentleg sektor og næringsliv frå både Jæren, Nord-Jæren og Dalane.
– Det er eit godt punkt for å treffast og bygga nettverk, seier Vollsund.
Serveringa blir enkel: Kommunedirektør Trygve Apeland skal grilla pølser.
– Blir det servert alkohol, er det i så fall næringsforeininga som står for det, seier Vollsund.
Beskjedne utgifter
Budsjettet er lågt. Kommunen betalar om lag 15.000 kroner for leige av hus, som dei deler med Sola kommune. I tillegg bidrar dei med 14.000 kroner til Næringsforeningen i Stavanger-regionen og det som skjer om bord på Rygereleketra.
Hå sitt budsjett er noko høgare. Dei betaler 29.000 kroner for leige av hus, pluss 14.000 kroner til Næringsforeningen i Stavanger-regionen.
– Ut over husleiga, er det ikkje så fælt mykje pengar me bruker. Me lagar mat og sånt sjølve. I tillegg får me litt mat på dei ulike seminara me er med på, seier Hå-ordførar Andreas Bjorland (KrF).
Han reiser til Arendal saman med varaordførar Svein Arve Nygård (Frp), næringssjef Sven Harbo og kommunedirektør Anne Berit Berge Ims,
Bjorland meiner Arendalsveka byr på eit godt høve til å framsnakka Hå.
Om bord i Rygerelektra er det særleg rogalendingar som samlast.
– Det er ingen tvil om at Stavanger-regionen er ekstremt viktig for Hå, men me er litt i utkanten. Av og til må dei andre minnast på alt som skjer i Hå. Dette er ein arena for det, seier Bjorland.
Forsvar, mat og energi
Skrettingland seier det er mange frå Jæren på Arendalsuka. Han oppmodar alle til å ta turen innom Rygerelektra, der Næringsforeningen i Stavanger-regionen skal ha ei lang rekke debattar og arrangement.
– Viktige tema for oss er forsvarsindustri, matproduksjon og energi, seier han.
Hå-ordførar Bjorland er òg opptatt av Arendalsveka som læringsarena.
– Det er viktig for meg. Det er mange seminar og halvtimar om ulike tema. Me treng litt inspirasjon og å høyra frå ulike aktørar. Nivået på mange av seminara er høgt, seier han.
Bjorland seier han får perspektiv og kunnskap han kan bygga vidare på i arbeidet sitt som ordførar.
– Det kan vera alt frå helse og kunstig intelligens til samferdsle og forsvarsindustri, seier han.
– Eit «must»
Kjetil Maudal (Frp) blei valt til ordførar i Klepp hausten 2023. Han var med på Arendalsveka for første gong i fjor.
– Året før var eg ikkje med, fordi eg tenkte at me driv med lokalpolitikk og at me ikkje ville ha så mykje igjen for det, fortel han.
Maudal blei likevel sittande og følga med på fleire av seminara og møta over Teams.
– Eg hadde ikkje sjanse til å få med meg alt. Det var sjukt mykje, seier han.
Nå meiner han at det mest er eit «must» å vera med.
– Me får høyra det om me ikkje er der. Det er ein fin arena til å treffa andre politikarar, folk frå ideelle organisasjonar og næringslivet. Det er kjekt å treffa folk i ein annan setting. Eg trur det er verdt det, seier Maudal.
Frå kommunen hans reiser ein heil delegasjon. Forutan ordføraren sjølv, reiser varaordførar Ove Horpestad (H), Siri Øksnevad Olsen og Fridtjov Helland, som er gruppeleiarar for høvesvis Frp og Høgre, og Torunn Austdal Rasmussen (Frp), som er leiar i hovudutval for barn og unge.
Frå kommuneadministrasjonen reiser kommunedirektør Torild Lende Fjermestad og Wendy Karin Finnerud, som er kommunalsjef for helse og velferd.
Maudal har ikkje detaljane føre seg, men trur dei bruker i overkant av 20.000 kroner på husleige i løpet av veka. I tillegg betalar dei 15.000 kroner til Næringsforeningen i Stavanger-regionen.
– Me prøver å vera edruelege. Det er trass alt skattepengar. Me må aldri gløyma kva jobb me har i utgangspunktet. Det er skule, barnehage, helse og eldreomsorg som er det viktigaste, seier ordføraren.
– Effektiv tidsbruk
Arendalsveka er ikkje utan kritikarar. Kritikken går gjerne på at ressurssterke interesseorganisasjonar tar meir plass på kostnad av dei ideelle, eller at vanlege folk er underrepresentert og at det demokratiske dansegolvet i Arendal er dominert av ei homogen gruppe av høgt lønna folk frå øvre middelklasse.
Maudal har respekt for kritikken, men seier det aldri blir feil å treffa interessante folk som kan vera til glede og nytte for innbyggarane ein gong i framtida. Han understrekar at Arendalsveka uansett ikkje er ein arena for avgjerder.
Han viser til eiga erfaring frå i fjor og seier at han sjølv i alle fall ikkje har opplevd forsøk på utilbørleg påverknad.
– Det handlar mest om å treffa folk, knyta kontakt og finna ut kven som kan løfta kva. Me prøver å få til gode ting, både for land og lokalsamfunn, og har for auga at det me gjer skal gagna både kommune og innbyggarar, seier han.
Vollsund sitt inntrykk er at han får møtt eit breitt spekter av folk i løpet av den tida han er i Arendal.
– Du har alt i hop. Det er effektiv tidsbruk. Du får snakka og treft mange og får høyra mange ulike synspunkt. I ei verd der demokratiet er i tilbakegang, er det ganske bra at me har ein plass der folk kan diskutera og læra av kvarandre og ytringsfridomen er stor, meiner han.
Maudal trekk fram eit konkret døme.
– Då eg var der i fjor trefte eg på Ønsketransporten. Då fekk eg høyra historia om kva dei slit med etter at dei blei strokne frå statsbudsjettet. Du kan jo kalla det lobbyverksemd, men eg tenker det er ein god ting, seier han.