«Svært stor negativ konsekvens»: – Noko må me ofra

– Det kan sjå blodraudt ut, men eg vel å sjå optimistisk på det, sa Håkon Kvia (Frp) under førre møte i Utval for samfunn i Hå kommune.

Raudfargen han sikta til, var fargekodane i konsekvensutgreiinga og risiko- og sårbarheitsanalysen av eit nytt næringsområde utanfor Sirevåg.

Vil utvida næringsområde

Eit firma med base på Sunnmøre har ønske om å starta opp eit biogassanlegg som kan ta imot husdyrgjødsel og avfall frå fiskeoppdrett i Søre Hå. Eit asfaltfirma frå Sola har planar om å flytta til kommunen og driva asfaltfabrikk i same område.

Det har fått kommunen til å sjå på omregulering av Skoga nord, eit oppunder 100 dekar stort område som ligg på nordsida av fylkesveg 44, om lag 700 meter nordaust frå Sirevåg sentrum.

Her kan det bli plass til både biogassanlegg og asfaltverk, i tillegg til anna arealkrevjande næringsverksemd.

I kommuneplanen er området allereie sett av til dette. Tanken er at Skoga nord skal bli eit utviding av det allereie eksisterande næringsområdet på Skoga.

På Jæren står utvikling av nye område ofte i konflikt med vern av matjorda, men på knausane utanfor Sirevåg framstår ikkje denne utfordringa like stor. Jorda blir i alle fall litt mindre intensivt nytta enn ho blir mange andre stadar på Jæren.

I dag består det aktuelle området stort sett av innmarksbeite, open fastmark og skog, sjølv om det òg er litt dyrka jord og bustadar der.

Kommunedirektøren si vurdering er at Skoga nord kan gje fleksible næringstomter, høg arealutnytting og felles infrastrukturløysingar som legg til rette for næringsvekst i framtida.

Går hardt ut over naturmangfald

Det betyr likevel ikkje at utvikling av området er uproblematisk.

Konsekvensutgreiinga som låg på bordet då Utval for samfunn nyleg diskuterte saka, åtvarar om «svært stor negativ konsekvens» om Skoga nord blir gjort om til næringsområde.

Særleg vil det gå ut over naturmangfaldet. I dag er det trua naturtypar og artar på nasjonalt nivå på Skoga nord, og det er lite det går an å gjera for å ta vare på desse ved ei eventuell nedbygging.

I tillegg går store delar av friluftsområdet Brubakken tapt og store næringsbygg vil dominera landskapet.

Kommunedirektøren ventar ikkje at utbygginga vil endra luftkvaliteten.

Når det gjeld lukt, heiter det at det er vanskeleg å talfesta kva påverknad tiltaket vil ha, då det avheng av plassering, vindforhold og type utslepp. «Det er likevel forventet at det vil være noe lukt», skriv kommunedirektøren i planskildringa.

Ved etablering av eit biogassanlegg, vurderer kommunedirektøren nivået av luktforureining som ein middels negativ konsekvens.

For å sikra mest mogleg avstand til annan busetnad, vil kommunedirektøren plassera biogassanlegget i den nordre delen av Skoga nord.

Det er venta at biogassanlegget vil trenga eit område på rundt 30 dekar. For å gje nok rom til biogassanlegget i høgda, ligg det føre forslag om å tillata byggehøgde på opp til 36 meter over terrenget i dette området.

Støy

Støy er eit anna punkt der det lyser raudt av konklusjonen. Det gjeld både støy frå trafikk og frå industrien, og då særleg asfaltverket.

I sakspapira frå utvalsmøtet heiter det at vurderinga er basert på eit verstefallsscenario med etablering av asfaltverk nær eksisterande busetnad. Endra plassering av asfaltverket kan motverka dette.

Naturmangfald og støy er enkeltpunkt i konsekvensutgreiinga, som òg ser på effektane prosjektet kan ha på kulturmiljø, friluftsliv, landskap, støy, vassmiljø og vassforureining, luftforureining, luktforureining og forureining av grunn og vatn.

Det er verdt å merka seg at konklusjonen «svært stor negativ konsekvens» handlar om den samla effekten av planane.

Risiko- og sårbarheitsanalysen (ROS) slår fast at risikoen for hendingar som kan truga liv og helse, økonomi og miljø er låg. Fire typar hendingar har høgt sannsyn: Det er skadar som følge av sterk vind, skadar som følge av overvatn, trafikkulukker og støyforureining.

Akseptabel risiko

Konklusjonen i ROS-analysen er at risikoen er akseptabel og at området er eigna for bruken, gjeve at ein set inn fleire foreslåtte tiltak, som trafikktrygging, omsynsfull plassering av støykjelder og byggtekniske føresegner.

Kommunedirektøren har sett på to ulike alternativ, eit som opnar opp for biogassanlegg og eit som berre opnar opp for «vanleg» næringsverksemd, inkludert asfaltverk.

Med biogassanlegg følger det rett nok med noko større konsekvensar knyta til lukt og risiko for forureining av vatn, men den samla konsekvensgraden av å bygga ut området til næring blir rekna for like stor i begge tilfella: «svært alvorlig negativ konsekvens».

Då Utval for samfunn diskuterte saka, minna Håkon Kvia frå Framstegspartiet om at konklusjonane i konsekvensutgreiinga og risiko- og sårbarheitsanalysen handlar om verste konsekvens.

– Det er opp til dei føringane me legg å redusera konsekvensane og risikoen for det som eventuelt kan skje, sa han.

I konsekvensutgreiinga er det foreslått fleire førebyggande tiltak, blant anna skjerpa krav til forureining, lukt og støy, krav til handtering av masser og overvatn og krav til vassprøvar ved bekken som renn ned i Ognaelva.

– Liten skade

Knut Åge Gjersdal frå Senterpartiet slo fast at Hå treng både industri og ein plass å ha han. Gjersdal var opptatt av å komma i gang.

Han viste til dei negative konsekvensane skildra i konsekvensutgreiinga og risiko- og sårbarheitsanalysen, og vedgjekk at næringsområdet ikkje lar seg realisera utan nedbygging av natur.

– Men dette handlar òg om vern av god jord andre plassar. Dette er jord som ikkje har den store matproduksjonen, sa han.

Gjersdal sa at det sjølvsagt òg finst andre verdiar i området.

– Men noko må me ofra. Her gjer me liten skade, sånn sett, sa Senterparti-politikaren.

Bodvar Vold (H) viste til utbygginga av datasenter på Undheim. I samband utgraving av tomta på Undheim, var det fleire tilfelle av utslepp av massar og sediment til verna vassdrag.

– Me må vera harde når det kjem til uttak av masser og avrenning og den slags, meinte han.

Skeptisk Høgre, delt Hå-liste

Vold og Høgre har vore skeptiske til ei eventuell etablering av biogassanlegg utanfor Sirevåg.

Då planane først kom opp, var det snakk om å legga til rette for anlegget lenger sør på Skoga, nærmare industri og andre næringsverksemder som allereie er etablert i området.

Høgre-politikaren, som sjølv bur i Sirevåg, fortalde at han fekk mange telefonar då planane om eit biogassanlegg på Skoga først kom opp. Etter at den foreslåtte plasseringa blei flytta lenger nord, har talet på engasjerte telefonoppringingar blitt redusert til ein brøkdel.

– Om det betyr at sirevågbuen nå begynner å landa, vil visa seg. Me får sjå kva innspel me får, sa han.

Vold understreka at partiet framleis er imot heile planen, men gav uttrykk for at det likevel blir nyttig å få han ut på høyring.

I Hå-lista skal synet på planane vera delt. Det fortalde Merethe Elin Kvia, som representerer lista i utvalet. Ifølge Kvia er skeptikarane opptatt av naturverdiane.

Ho ønska seg ei visualisering av korleis det kan komma til å sjå ut, men meinte at dokumenta som nå ligg føre, uansett kan vera eit godt utgangspunkt.

– Det er bra om me får til eit industriområde der. Me treng plass til næring i Hå kommune. Me må gjera det me kan, sa Kvia.

Ho la til det ikkje er sikkert biogassanlegget nokon gong blir realisert.

– Det veit me jo ikkje, men det er uansett bra å få gang på dette, sa ho.

– Få gang

Håkon Kvia frå Framstegspartiet var samd.

– Me må få gang på det. Me treng vekst, me treng inntekter og me treng folk til å bu, sa Kvia.

Utvalsleiar Magnus Ånestad slo fast at det nok vil komma mange innspel når planane skal sendast ut på første gongs høyring.

– Me må vera opne for endringar. Det me vedtar nå, er ikkje endeleg. Og me ser jo at om me bygger ut, får det konsekvensar. Sjølv om det er fjell, er det natur me bygg ned. Me må vega fordelane opp mot ulempene, sa Ånestad og la til at han synest prosjektet er spennande.

Vil jobba meir med ny veg

På eit punkt var ikkje utvalsleiaren nøgd med administrasjonen sine utgreiingar. Det har nemleg vore eit politisk signal at ein må sjå nærare på om det vil vera behov for å etablera ei eiga avkøyring frå fylkesvegen til det nye næringsområdet, eller om all trafikken skal gå via krysset nede ved Roxman Bakeri & Konditori.

Kommuneadministrasjonen har ikkje gått nærare inn i dette, ut over å vurdera behovet for ein nødveg og opna for at denne ein gong i framtida kan gjerast om til avkøyrsel, dersom behovet oppstår.

Ånestad bad derfor om ei sak som skal visa moglegheitene for ei fast avkøyring til det nye næringsområdet. Han bad administrasjonen jobba med dette parallelt med detaljreguleringa.

På spørsmål frå politikarane svarte både kommunalsjef Jan Gunnar Mattingsdal og plansjef Ole von Erpecom Vikse at trafikkauken som følge av det nye næringsområdet ikkje blir større enn at dagens kryss kan handtera han.

Fleire av politikarane var skeptiske til denne vurderinga. Sp-politikaren Knut Åge Gjersdal meinte det var fornuftig å gjera som Ånestad føreslo og sjå grundig på saka.

– I mitt hovud er den største ulempa med dette den ekstra trafikkbelastninga, sa han.

Gjersdal slo fast at om kommunen først skal utvikla eit område, må trafikken som følger med handterast på ein best mogleg måte.

Bodvar Vold lurte på kva ein kan gjera om det med åra dukkar opp andre moglegheiter for å etablera verksemder i området.

– Vil me då vera sjakk matt fordi me ikkje har tatt omsyn til knutepunkta når me regulerer, spurde han.

Partifelle Gunn Hege Skretting Sirevåg følgde opp:

– Ein ting er sjølve reguleringsplanen, men ein annan ting er næringa som kjem i etterkant. Det kan bety noko for innkøyrslane, sa ho.

Forslaget til ny detaljregulering for Skoga nord er nå ute på høyring. Fristen for å komma med innspel er 16. oktober.